Kireçlenme, tıbbi adıyla osteoartrit, eklem yüzeylerini kaplayan kıkırdak dokunun zamanla aşınması ve yapısının bozulmasıdır. Kıkırdak kaybı ilerledikçe kemik yüzeyleri arasındaki sürtünme artar; ağrı, hareket kısıtlılığı ve eklem sertliği ortaya çıkabilir. En sık diz, kalça, omuz, el ve ayak bileği eklemlerinde görülür.

Kireçlenme yalnızca yaşlanmaya bağlı gelişmez. Fazla kilo, geçirilmiş kırıklar, eklem yaralanmaları, menisküs ve bağ hasarları, doğuştan gelen şekil bozuklukları ve tekrarlayan ağır yüklenmeler de hastalığın oluşumunu hızlandırabilir.

Kireçlenmenin Belirtileri Nelerdir?

Kireçlenme başlangıçta hafif şikâyetlerle seyredebilir. Hastalık ilerledikçe belirtiler günlük yaşamı daha fazla etkileyebilir.

En sık görülen şikâyetler şunlardır:

• Hareketle artan eklem ağrısı
• Sabah veya uzun süre hareketsizlik sonrası tutukluk
• Eklem hareketlerinde azalma
• Şişlik ve hassasiyet
• Hareket sırasında sürtünme veya ses gelmesi
• Merdiven çıkma, yürüme veya çömelmede zorlanma
• İleri dönemde gece ağrısı

Uzun süre devam eden hareket kısıtlılığı, eklem çevresindeki kaslarda zayıflamaya neden olabilir.

Kireçlenme Neden Olur?

Yaşla birlikte kıkırdak dokunun dayanıklılığı azalabilir. Bunun yanında aşırı kilo, yoğun fiziksel çalışma, spor yaralanmaları, eklem içi kırıklar, romatizmal hastalıklar ve tedavi edilmemiş eklem instabilitesi kireçlenme riskini artırabilir.

Diz ve kalça gibi yük taşıyan eklemlerde bacak eğrilikleri de eklemin belirli bir bölümüne fazla yük binmesine yol açarak kıkırdak aşınmasını hızlandırabilir.

Kireçlenme Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı, hastanın şikâyetlerinin değerlendirilmesi ve fizik muayene ile başlar. Röntgen, eklem aralığındaki daralmayı, kemik çıkıntılarını ve şekil değişikliklerini göstermede temel görüntüleme yöntemidir. Gerekli durumlarda manyetik rezonans veya bilgisayarlı tomografi incelemeleri kullanılabilir.

Tedavi planı yalnızca görüntüleme sonucuna göre değil; ağrının şiddeti, hareket kaybı ve günlük yaşamın ne ölçüde etkilendiği dikkate alınarak hazırlanır.

Kireçlenme Tedavisi

Erken dönemde amaç ağrıyı azaltmak, kas gücünü korumak ve ekleme binen yükü azaltmaktır. Kilo kontrolü, aktivite düzenlemesi, egzersiz, fizik tedavi ve uygun ilaç tedavileri uygulanabilir. Bazı hastalarda eklem içi enjeksiyonlar şikâyetlerin kontrolüne yardımcı olabilir.

İleri evrede ağrının sürekli hâle gelmesi, hareket kaybının artması ve ameliyatsız tedavilerin yetersiz kalması durumunda cerrahi seçenekler değerlendirilir. Hastanın yaşına ve eklemdeki hasarın derecesine göre artroskopik işlemler, kemik düzeltme ameliyatları veya eklem protezi uygulanabilir.

Protez Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?

Protez ameliyatı, kıkırdak kaybının ileri düzeye ulaştığı ve ağrının günlük yaşamı belirgin şekilde kısıtladığı hastalarda gündeme gelir. Ameliyatta hasarlı eklem yüzeyleri çıkarılarak yerine dayanıklı ve vücutla uyumlu implantlar yerleştirilir.

Doğru zamanda yapılan protez cerrahisiyle ağrının azaltılması, hareket kapasitesinin artırılması ve hastanın günlük yaşamına daha güvenli şekilde dönmesi hedeflenir. Tedavi kararı, Ortopedi ve Travmatoloji uzmanının muayenesi ve görüntüleme sonuçları doğrultusunda hastaya özel olarak verilmelidir.