Genelde sporcularda görüldüğü düşünülen menisküs rahatsızlıkları her yaş grubunda görülebilir. Genç yaş grubunda daha çok travma nedeniyle ortaya çıkar. İlerleyen yaşlarda ise çoğunlukla yıpranma ve kıkırdak hasarına bağlı olarak gelişir. Günlük aktiviteler sırasında veya basit travmalar sonucunda meydana gelebilir.
Menisküs, diz ekleminin sağlıklı çalışması için çok önemlidir. Yük taşımak, eklemin stabilitesini artırmak ve kıkırdakları korumak gibi önemli fonksiyonları vardır. Bu nedenle günümüzde menisküs yırtıklarını tamir etmek öncelikli tedavi yaklaşımı hâline gelmiştir.
Menisküs Yaralanmalarında Tedavi
Menisküs yırtıklarının tedavisinde öncelikle yırtığın oluşma nedeni belirlenmelidir. Sadece menisküs yırtığına odaklanmak, tedavinin hatalı planlanmasına neden olabilir. Her menisküs yırtığı ameliyat gerektirmez. Doğru teşhis ve tedavi için alt ekstremitenin tamamının değerlendirilmesi gerekir.
Erken dönemde görülen yırtıklar, basit kas güçlendirme egzersizleriyle kontrol altına alınabilir. Tedavide amaç, yırtığın ilerlemesini önlemek ve ağrıyı azaltmak olmalıdır. Fizik tedaviden yeterli sonuç alınamazsa uygun hastalarda eklem içi enjeksiyon tedavileri tercih edilebilir.
Cerrahi tedavide günümüzde artroskopik yöntemler kullanılmaktadır. Tamir için uygun olmayan menisküs yırtıklarında parsiyel menisektomi, yani yırtık kısmın çıkarılması işlemi uygulanabilir. Menisküsteki kayıp, kıkırdağa binen yükü artıracağından hasta bu konuda bilgilendirilmeli ve gerekli önlemler alınmalıdır.
Bağ Yaralanmaları
Diz bağ yaralanmaları, sağlıklı bireylerde genellikle travma sonucunda oluşur. Genç ve orta yaş grubundaki, aktivite düzeyi yüksek bireylerde daha sık görülür. Dizde en sık karşılaşılan bağ yaralanmaları ön çapraz bağ ve yan bağ yaralanmalarıdır.
Profesyonel sporcular dışında ön çapraz bağ yaralanmalarında acil ameliyat genellikle gerekmez. Röntgen ile değerlendirme yapılarak kırık veya çıkık olmadığından emin olunduktan sonra istirahat, soğuk uygulama ve ağrı kesici tedavisine başlanır.
Şişlik ve ağrı kontrol altına alındıktan sonra manyetik rezonans görüntüleme incelemesi istenebilir. Sonrasında fizik tedaviyle kaslar güçlendirilir. Ek bağ yaralanması bulunması veya fizik tedaviden yeterli sonuç alınamaması durumunda ameliyat kararı verilebilir.
Ön Çapraz Bağ (ÖÇB) Yaralanmalarında Tedavi
Ön çapraz bağ, diz ekleminin ön ve arka yöndeki hareketlerini sınırlayan temel bağ dokularından biridir. Yırtılması durumunda dizin stabilitesi bozulur. Kas kuvveti artırılarak eklem stabilitesi yeniden sağlanabilir.
Aktif yaşam süren bireylerde kas kuvveti bazen diz stabilitesini sağlamada yetersiz kalabilir. Bu durum tedavi edilmezse zaman içinde kıkırdak hasarı ve menisküs yırtığı gelişebilir.
Ön çapraz bağ ameliyatı artroskopik olarak uygulanan bir yöntemdir. Kişinin kendi tendonları kullanılarak otogreft adı verilen yeni bir bağ dokusu oluşturulur. Bu greft, kemiklerde açılan tünellerin içinden geçirilir. Anatomiyi taklit edecek şekilde oluşturulan yeni ön çapraz bağ, orijinal bağa yakın bir stabilite sağlar.
Dizde menisküs yırtığı, kıkırdak hasarı veya başka bir bağ yaralanması yoksa hasta genellikle ameliyatın ertesi günü destek yardımıyla yürümeye başlayabilir.
