Kireçlenme, tıbbi adıyla osteoartrit, eklem yüzeylerini kaplayan kıkırdak dokunun zamanla aşınması ve yapısının bozulmasıdır. Kıkırdak kaybı ilerledikçe kemik yüzeyleri arasındaki sürtünme artar; ağrı, hareket kısıtlılığı ve eklem sertliği ortaya çıkabilir. En sık diz, kalça, omuz, el ve ayak bileği eklemlerinde görülür.
Kireçlenme yalnızca yaşlanmaya bağlı olarak gelişmez. Fazla kilo, geçirilmiş kırıklar, eklem yaralanmaları, menisküs ve bağ hasarları, doğuştan gelen şekil bozuklukları ve tekrarlayan ağır yüklenmeler de hastalığın oluşumunu hızlandırabilir.
Kireçlenmenin Belirtileri Nelerdir?
Kireçlenme başlangıçta hafif şikâyetlerle seyredebilir. Hastalık ilerledikçe belirtiler günlük yaşamı daha fazla etkileyebilir.
Kireçlenmede En Sık Görülen Şikâyetler
- Hareketle artan eklem ağrısı
- Sabah saatlerinde veya uzun süreli hareketsizlik sonrasında tutukluk
- Eklem hareketlerinde azalma
- Şişlik ve hassasiyet
- Hareket sırasında sürtünme hissi veya ses gelmesi
- Merdiven çıkarken, yürürken veya çömelirken zorlanma
- İleri dönemde gece ağrısı
Uzun süre devam eden hareket kısıtlılığı, eklem çevresindeki kaslarda zayıflamaya neden olabilir.
Kireçlenme Neden Olur?
Yaşla birlikte kıkırdak dokunun dayanıklılığı azalabilir. Bunun yanında aşırı kilo, yoğun fiziksel çalışma, spor yaralanmaları, eklem içi kırıklar, romatizmal hastalıklar ve tedavi edilmemiş eklem instabilitesi kireçlenme riskini artırabilir.
Diz ve kalça gibi yük taşıyan eklemlerde görülen bacak eğrilikleri de eklemin belirli bir bölümüne fazla yük binmesine yol açarak kıkırdak aşınmasını hızlandırabilir.
Kireçlenme Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı süreci, hastanın şikâyetlerinin değerlendirilmesi ve ayrıntılı fizik muayene ile başlar. Röntgen; eklem aralığındaki daralmayı, kemik çıkıntılarını ve eklemdeki şekil değişikliklerini göstermede kullanılan temel görüntüleme yöntemidir. Gerekli durumlarda manyetik rezonans görüntüleme veya bilgisayarlı tomografi incelemelerinden yararlanılabilir.
Tedavi planı yalnızca görüntüleme sonuçlarına göre hazırlanmaz. Ağrının şiddeti, hareket kaybının düzeyi ve hastalığın günlük yaşamı ne ölçüde etkilediği birlikte değerlendirilir.
Kireçlenme Tedavisi
Erken dönemde tedavinin amacı ağrıyı azaltmak, kas gücünü korumak ve ekleme binen yükü azaltmaktır. Kilo kontrolü, aktivite düzenlemesi, egzersiz, fizik tedavi ve uygun ilaç tedavileri uygulanabilir. Bazı hastalarda eklem içi enjeksiyonlar şikâyetlerin kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.
İleri evrede ağrının sürekli hâle gelmesi, hareket kaybının artması ve ameliyatsız tedavilerin yetersiz kalması durumunda cerrahi seçenekler değerlendirilir. Hastanın yaşına, aktivite düzeyine ve eklemdeki hasarın derecesine göre artroskopik işlemler, kemik düzeltme ameliyatları veya eklem protezi uygulanabilir.
Protez Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?
Protez ameliyatı, kıkırdak kaybının ileri düzeye ulaştığı ve ağrının günlük yaşamı belirgin şekilde kısıtladığı hastalarda gündeme gelir. Ameliyat sırasında hasarlı eklem yüzeyleri çıkarılarak bunların yerine dayanıklı ve vücut dokularıyla uyumlu implantlar yerleştirilir.
Doğru zamanda uygulanan protez cerrahisiyle ağrının azaltılması, hareket kapasitesinin artırılması ve hastanın günlük yaşamına daha güvenli şekilde dönmesi hedeflenir. Tedavi kararı, Ortopedi ve Travmatoloji uzmanının muayenesi ve görüntüleme sonuçları doğrultusunda hastaya özel olarak verilmelidir.
