Eklemlerin rahat hareket etmesini sağlayan kıkırdak ve çevresindeki dokular zamanla yapısal değişikliklere uğrayabilir. Halk arasında sıkça sorulan kireçlenme nedir sorusu, tıbbi olarak çoğunlukla osteoartrit adı verilen dejeneratif eklem hastalığını ifade eder. Bu rahatsızlık yalnızca kıkırdağı değil; kemik, bağ, tendon ve eklemi çevreleyen diğer dokuları da etkileyebilir. Genellikle yavaş ilerleyen kireçlenme en sık diz, kalça, el, boyun ve bel bölgesindeki eklemlerde görülür. Yaş ilerledikçe görülme ihtimali artsa da kireçlenme, yaşlanmanın kaçınılmaz ve normal bir sonucu olarak değerlendirilmemelidir.
Kireçlenme Belirtileri Nelerdir?
Kireçlenmenin en yaygın belirtisi, etkilenen eklemde hissedilen ağrıdır. Ağrı başlangıçta hareket sırasında ortaya çıkabilir ve dinlenmeyle azalabilir. Hastalık ilerlediğinde istirahat sırasında veya gece saatlerinde de ağrı görülebilir.
Sabah uyandıktan veya uzun süre hareketsiz kaldıktan sonra yaşanan eklem sertliği de sık görülen belirtiler arasındadır. Bunun yanı sıra eklem çevresinde şişlik, hareket açıklığında azalma, sürtünme hissi ve eklemden ses gelmesi yaşanabilir. Bazı hastalar eklemde boşalma veya güvensizlik hissi de tarif edebilir.
Belirtilerin şiddeti her hastada aynı değildir. Bazı kişiler günlük aktivitelerini sürdürebilirken ileri vakalarda merdiven çıkma, yürüme, oturup kalkma veya bir eşyayı kavrama gibi hareketler zorlaşabilir.
Kireçlenme Neden Olur?
Kireçlenme yalnızca eklemlerin zamanla aşınması nedeniyle oluşmaz. Eklem dokularındaki biyolojik ve yapısal değişiklikler, kıkırdağın bütünlüğünün bozulmasına ve eklem fonksiyonlarının zamanla azalmasına neden olabilir.
İleri yaş, daha önce geçirilmiş eklem yaralanmaları, tekrarlayan ve yoğun eklem kullanımı, fazla kilo ve genetik yatkınlık kireçlenme riskini artırabilir. Eklem yapısındaki doğuştan gelen bozukluklar ve geçmişte geçirilen bazı eklem ameliyatları da hastalığın gelişiminde etkili olabilir.
Özellikle fazla kilo, diz ve kalça gibi yük taşıyan eklemlerdeki baskıyı artırabilir. Spor veya çalışma sırasında tekrarlanan hareketler de ilgili eklemde hasar gelişme ihtimalini yükseltebilir.
Kireçlenme Tanısı Nasıl Konur?
Kireçlenme tanısı için öncelikle hastanın ağrısının ne zaman başladığı, hangi hareketlerle arttığı ve günlük yaşamını nasıl etkilediği değerlendirilir. Fizik muayene sırasında eklem hareketleri, şişlik, hassasiyet, kas gücü ve hareket kısıtlılığı kontrol edilir.
Röntgen, eklem aralığındaki daralmayı, kemik yapısındaki değişiklikleri ve kemik çıkıntılarını gösterebilir. Bazı durumlarda yumuşak dokuları daha ayrıntılı incelemek için manyetik rezonans görüntüleme yönteminden yararlanılabilir.
Kireçlenmeyi tek başına kesinleştiren özel bir test bulunmaz. Kan testleri veya eklem sıvısı incelemesi, romatizmal hastalıklar, gut ya da enfeksiyon gibi diğer ağrı nedenlerini dışlamak amacıyla istenebilir.
Kireçlenme Tedavisi Nasıl Yapılır?
Kireçlenme tedavisi; ağrıyı azaltmayı, eklem hareketlerini korumayı ve kişinin günlük yaşamını daha rahat sürdürmesini sağlamayı amaçlar. Tedavi planı etkilenen ekleme, belirtilerin şiddetine, hastanın yaşına ve genel sağlık durumuna göre kişiye özel hazırlanır.
Düzenli ve kontrollü egzersiz, eklemi destekleyen kasların güçlendirilmesine ve hareket kabiliyetinin korunmasına yardımcı olabilir. Fazla kilosu bulunan hastalarda kilo kontrolü, özellikle diz ve kalça eklemlerindeki yükü azaltabilir. Fizik tedavi, destekleyici cihazlar ve doktor tarafından uygun görülen ağrı kesici veya iltihap giderici ilaçlar da tedavi kapsamında değerlendirilebilir.
Diğer tedavilerden yeterli sonuç alınamadığı ve eklem hasarının günlük yaşamı ciddi ölçüde etkilediği durumlarda cerrahi yöntemler gündeme gelebilir. Sürekli eklem ağrısı, belirgin şişlik veya hareket kaybı yaşayan kişilerin tanı ve uygun tedavi için sağlık uzmanına başvurması gerekir.